اسناد کمتر دیده شده کودتای 28 مرداد تصویری شد؛ پخش «عملیات آژاکس 1953»

داوود مرادیان تهیه کننده و کارگردان مستند «عملیات آژاکس 1953» از تولیدات شبکه پرس تی وی، درباره این اثر که روایتی تاریخی و تحلیلی از کودتای 28 مرداد به خبرنگار مهر بیان کرد: در این مستند تلاش کرده ایم با تمرکز بر اسناد کمتر دیده شده و روایت های مغفول، ابعاد سیاسی، اقتصادی و رسانه ای مداخله قدرت های خارجی در ایران دهه 30 را بازخوانی کنیم.

مرادیان با اشاره به تحولات مربوط به ملی شدن صنعت نفت، اظهار کرد: در این مستند نشان داده می شود که محمد مصدق در آغاز درباره ملی شدن صنعت نفت مردد بود و در همان زمان، سپهبد رزم آرا از طریق واسطه ها با دولت بریتانیا وارد مذاکره شد. مذاکره با پاسخ مشهور چرچیل همراه بود. اینکه بازسازی انگلستان جنگ زده تنها با نفت رایگان ایران ممکن است و لندن حاضر نیست یک پنی اضافه پرداخت کند.

کارگردان «عملیات آژاکس 1953» افزود: در این مستند تلاش کردیم 2 بال اصلی سقوط دولت مصدق را تبیین کنیم، یعنی فشار رسانه ای و فشار اقتصادی، الگویی که بعدها در کودتاهای دیگری در جهان تکرار شد؛ از کودتای اندونزی با بیش از سه میلیون کشته تا کودتای شیلی، همچنین، محاصره طولانی کوبا و فشارهای اقتصادی علیه ونزوئلا.

مرادیان ادامه داد: روایت مستند نشان می دهد که الگوی فشار اقتصادی و رسانه ای صرفاً متعلق به گذشته نیست و همچنان می توان نمونه های بارز و روشنی از آن را در قبال ایران مشاهده کرد.

این مستندساز با اشاره به تحولات پس از ملی شدن صنعت نفت گفت: در بخش هایی از مستند تمرکز ما بر این بوده که روایت کنیم چگونه پس از ملی شدن صنعت نفت، محاصره دریایی و تحریم اقتصادی ایران توسط بریتانیا آغاز شد. مصدق برای شکستن این فشارها وارد گفتگو با دولت آمریکا و هری ترومن شد، اما چرچیل در پاسخ به ترومن اعلام کرد که «ماشینی را که کار می کند، خاموش نمی کنند» که اشاره ای مستقیم به ادامه محاصره و فشار اقتصادی علیه ایران دارد.

وی تأکید کرد: ما در این مستند تصویری از الگوی فکری و برنامه ریزی سیاستمداران خارجی این مقطع تاریخی با ادبیات و رفتار سیاستمداران امروز آمریکا و کشورهای غربی دارد، ارائه خواهیم داد.

کارگردان مستند «عملیات آژاکس 1953» همچنین به نقش رسانه ها و برخی چهره های آمریکایی در شکل دهی افکار عمومی ایران در آن دوره پرداخت و گفت: این مستند به نقش رسانه ها و مستشرقان آمریکایی در این زمینه نیز می پردازد و از جمله آنها، نقش ریچارد کاتم را بررسی می کند.

مرادیان در بخش پایانی سخنان خود به تسخیر سفارت آمریکا در سال 1358 اشاره کرد و گفت: در بخش پایانی مستند، این موضوع بررسی می شود که تسخیر سفارت آمریکا، در شرایطی که ایران با تحریم های سنگین مواجه بود، تا چه اندازه بازتابی از نگرانی تاریخی مردم ایران از تکرار تجربه کودتای 28 مرداد بوده است.

مستند «عملیات آژاکس 1953» محصول شبکه پرس تی وی، به تهیه کنندگی و کارگردانی داوود مرادیان، چهارشنبه 28 مرداد، ساعت 16:30 از شبکه پرس تی وی پخش خواهد شد.